Bedrog?

Mensen zijn blijkbaar tuk op reality-tv, genre « Het leven zoals het is ».

Dat is begrijpelijk. Wie is er niet geïnteresseerd in de sappige, meestal met veel emoties gepaard gaande, dagelijkse dingetjes die zijn/haar buurman overkomt? Efkens mee-kijkend, mee-voelend, want alles is o zo herkenbaar!

Toch is hetgeen die programma’s brengen « bedrog ».

Onmogelijk te filmen

Het leven « zoals het is » is niet vast te leggen in beelden en in klanken.

Tot die conclusie moet ik wel komen na mijn ervaring met « Boeddha in de stad ». Al heb ik mij zo gedwongen om zo trouw mogelijk de evenementen en de mensen die eraan deelnamen, in beeld te brengen; al heb ik in de montage getracht zoveel mogelijk « de realiteit » van die evenementen in hun audiovisuele weergave te re-construeren: toch moet ik vaststellen dat het medium film zijn wetmatigheden en logica oplegt die soms zelfs tegen die principes ingaat.

Niet dat wat ik toon in de film vals is! Alleen: de evenementen die erin te zien zijn, zijn onderworpen aan enerzijds de beperkingen eigen aan het medium en anderzijds aan de innerlijke logica die de filmmaker ontdekt – blindelings, op de tast, terwijl hij bezig is.

Letterlijke uitsnijdingen

Een cadrage is letterlijk een uitsnijding in de ruimte: het gros van « de realiteit » valt buiten het beeld.

Een filmopname is ook letterlijk een uitsnijding in de tijd: de opname begint op een gegeven punt en eindigt op een gegeven punt. De opname is slechts een kleine fractie van het verloop van tijd.

Dit heb ik op een pijnlijk manier kunnen ervaren. Eén van mijn geïnterviewden, Mevr. Wei Wun Ju overleed in een ongeluk een maand na het interview. Haar plots heengaan « belicht » haar interview en de scènes die ik met haar gefilmd heb nu via een ander perspectief.

Hoe je het draait of keert: film is prachtig instrument om de realiteit te benaderen.

Maar het is en blijft een benadering, een toenadering, een poging tot aanraken, een manier om ons even te onttrekken aan wat het leven werkelijk is: een continue veranderende, overweldigende stroom gebeurtenissen – om door te dringen tot wat ons ontroert, tot wat onzichtbaar is.

En niet « het leven zoals het is ».